Powroty do klasycyzmu w poezji XX wieku

Dyspozycje: 

Podstawowe zagadnienia dotyczące tematu ( na podstawie wybranej literatury przedmiotu):

– różne znaczenia leksemu „klasycyzm”.

– klasycyzm jako zjawisko historyczne: założenia filozoficzno-estetyczne, zasady poetyki i stylu.   

– konteksty historyczne nawiązań do klasycyzmu w XX i XXI wieku.

– przeciwstawienie: klasycyzm – romantyzm w kulturze XX i XXI wieku oraz jego dzieje wcześniejsze.

– klasycyzm jako tradycja, klasycyzm jako aktualny model twórczości.

– klasycyzm jako program: wypowiedzi deklaratywne dotyczące klasycyzmu w XX i XXI wieku.

– klasycyzm a nowoczesność.

– klasycyzm w poezji XX wieku: sposoby jego przejawiania się w postawie wobec świata, poetyce, stylu, kompozycji  utworów.

– klasycyzm a wzorce i wybory gatunkowe.

– jak najczęściej realizują się tendencje klasycystyczne w utworach, w jakiej płaszczyźnie najdobitniej dochodzą do głosu ich przejawy?

– najważniejsi twórcy sytuujący się w kręgu klasycyzmu.

– klasycyzm czy klasycyzmy? cechy wspólne i różnice w sposobach realizacji założeń klasycyzmu w poezji XX i XXI wieku.     

 

Zadania Olimpijczyka przygotowującego temat:

– zapoznanie się na podstawie literatury przedmiotu ze znaczeniami leksemu „klasycyzm” oraz ze zjawiskiem klasycyzmu literackiego w jego postaci historycznej.

– zapoznanie się z wybranymi wypowiedziami poetów, prezentującymi ich poglądy na klasycyzm, na jego aktualność i charakter w twórczości ich własnego czasu historycznego;   współczesne spory o klasycyzm.

– zapoznanie się z twórczością dwu poetów, którzy sytuowani są w obszarze klasycyzmu XX i XXI wieku, a następnie wybranie z dorobku każdego z nich utworu, w którym dobitnie dochodzi do głosu zjawisko klasycyzmu, a który jednocześnie szczególnie zaciekawił (z jakiego powodu?) Autora pracy.

(Uwaga: nie mogą to być utwory szerzej omawiane w literaturze przedmiotu na temat współczesnego klasycyzmu i na temat twórczości danego autora).

– analiza tych utworów, prowadząca do ukazania, jak klasycyzm przejawia się w ich  poetyce, języku, stylu, we wpisanej w nie postawie wobec świata, w rozumieniu człowieka i jego sytuacji.

– omówienie podobieństw i różnic w realizacji przez obu autorów założeń klasycyzmu.

 

Literatura przedmiotu.

Teksty źródłowe:

Twórczość wybranych poetów.

Programy i wypowiedzi pisarzy XX i XXI wieku na temat klasycyzmu

S. Barańczak, Nieufni i zadufani. Romantyzm i klasycyzm w młodej poezji lat   sześćdziesiątych, Wrocław 1971.

J. Brzękowski, O klasycznym i romantycznym widzeniu poezji, w: tenże, Wyobraźnia wyzwolona, Warszawa 1966.

T.S. Eliot, Kto to jest klasyk i inne eseje, przeł. M. Heydel, Kraków 1998.

I. Fik, Klasycy zarejestrowani, w: tenże, Wybór pism krytycznych, Warszawa 1979.

S.K. Gacki, Na drodze do nowego klasycyzmu, „Almanach Nowej Sztuki”, 1925, nr 1.

P. Hertz, Uwagi o klasycyzmie, w: tenże, Ład i nieład, Warszawa 1964.

M. Jastrun, Mit śródziemnomorski, Warszawa 1973.

K. Koehler, Okopy i afirmacja, „bruLion” 1988, nr 7–8.

K. Koehler, O’haryzm, „bruLion” 1990, nr 14/15.

K. Koehler, Progresywny klasycyzn, „Polonistyka” 2000, nr 2.

J. Kornhauser, A. Zagajewski, Świat nie przedstawiony,  Kraków 1974.          

Cz. Miłosz, Spór z klasycyzmem, w: tenże, Świadectwo poezji. Sześć wykładów o dotkliwościach naszego wieku, Warszawa 1987.

J. Przyboś,  Nowarostwo a nowatroszczyzna, klasycyzm a małpiarstwo, „Życie Literackie”, 1967, nr 41.           

J. M. Rymkiewicz, Czym jest klasycyzm. Manifesty poetyckie, Warszawa 1967.

M. Świetlicki, Koehleryzm, „bruLion” 1990, nr 16.

W. Wencel, Klasycyzm, czyli prawdziwy koniec okresu dojrzewania, „Polonistyka” 2001, nr 4.

A. Zagajewski, Solidarność i samotność, Warszawa 2002.   

 

Opracowania

(publikacje obowiązujące wszystkich, którzy wybrali temat, zostały zaznaczone gwiazdką *).

J. Abramowska, Czy to jest klasycyzm? w: tejże, Rekonstrukcje i konstrukcje, Poznań 2003.

E. Balcerzan, Poezja polska w latach 1939-1968, Warszawa 1998.

J. Błoński, Czym był, czym mógł być klasycyzm, w: tenże, Odmarsz, Kraków 1978 (pierwodruk „Odra1967).

J. Drzewucki, Klasycyzm jest możliwy, „Życie Literackie” 1986. Nr 18.

I. Fik, Klasycy zarejestrowani, „Orka na ugorze” 1938, nr 20.  

M. Heydel, Obecnośc Eliota w literaturze polskiej, Wrocław 2002.

T.E. Hulme, Romantyzm i klasycyzm, w: Nowa krytyka, oprac. Z. Łapiński, Warszawa 1983.  

T.S. Jaroszyński, Od klasycyzmu do nowoczesności, Warszawa 1996.

A. Kaliszewski, Nostalgia stylu. Neoklasycyzm liryki polskiej XX wieku w krytyce, badaniach i poetykach immanentnych (w kontekście tradycji poetologicznej klasycyzmu), Kraków 2007.

* Klasycyzm. Estetyka – doktryna literacka – antropologia. Redakcja naukowa K. Meller, Warszawa 2009 (tu w szczególności artykuły K. Meller, T. Kostkiewiczowej, P. Śliwińskiego, B. Przymuszały, A. Stankowskiej, M. Jaworskiego).

J. Klejnocki, J. Sosnowski, Chwilowe zawieszenie broni. O twórczości tzw. pokoleniabruLionu(1986–1996), Warszwa 1996. 

* T. Kostkiewiczowa, Klasycyzm, w: Słownik literatury polskiego oświecenia, pod red. T. Kostkiewiczowej, Wrocław 1996 (lub inne wydanie).

T. Kostkiewiczowa, Klasycyzm w wierszach polskich poetów dwudziestowiecznych, w: Długie twanie. Różne oblicza klasycyzmu, pod red. R. Dąbrowskiego i B. Doparta, Kraków 2011. 

* J. Kwiatkowski, Wizja przeciw równaniu. Nowa walka romantyków z klasykami, „Życie Literackie” 1958, nr 3.

J. Kwiatkowski, Wspólnota poetycka – klasycyzm, „Ruch Literacki” 1969, z. 6.

J. Kwiatkowski, Nowy klasycyzm – notatki do bilansu, w: tenże, Magia poezji, Kraków 1995. 

M. Jaworski, Rewersy nowoczesności. Klasycyzm i romantyzm w poezji oraz krytyce powojennej, Poznań 2009.     

A. Legeżyńska, Nowi klasycyści i reszta, „Poznańskie Studia Polonistyczne”. Seria literacka, 4, (22), Poznań 1997.

* A. Legeżyńska, Uparty duch klasycyzmu (w młodej poezji po 1989 roku, „Polonistyka” 2000, nr 2.

K. Maliszewski, Nasi klasycyści, nasi barbarzyńcy, w: tenże, Nasi klasycyści, nasi barbarzyńcy. Szkice o nowej poezji, Bydgoszcz 1999.

P. Marecki, I. Stokfiszewski, M. Witkowski, Tekstylia. O „rocznikach siedemdziesiątych”, Kraków 2002.

Z. Mikołejko, Neoklasycyzm raz jeszcze, „Nowy Wyraz” 1977, nr 7.

H. Peyre, Co to jest klasycyzm, przeł. M. Żurowski, Warszawa 1985.

S. Pietraszko, Doktryna liteacka polskiego klasycyzmu, Wrocław 1966.

* R. Przybylski, Polska poezja klasyczna po roku 1956, „Pamiętnik Literacki” 1964, z. 4.

R. Przybylski, To jest klasycyzm, Warszawa 1978.

L. Sokół, Czym jest klasycyzm, „Poezja” 1971, nr 6.

J. Sosnowski, Chwilowe zawieszenie broni. O twórczości tzw. pokolenia „bruLionu” (1986–1996), Warszawa 1996.

S. Stabro, Od nadrealizumu do klasycyzmu, „Odra” 1982, nr 12.

S. Stabro, W szkole klasyków, „Magazyn Kulturalny” 1977, nr 2.

A. Stankowska, Kształt wyobraźni, Z dziejów sporu o „wizję” i „równanie”, Kraków 2002.

M. Szczot, Klasycyzm Leopolda Staffa, Poznań 2004.

M.A. Szulc-Pakalén, Pokolenie ’68. Studium o poezji polskiej lat siedemdziesiątych, Warszawa 1997.

* W. Tatarkiewicz, O znaczeniu terminu klasycyzm, w: Muzeum i twórca. Studia z historii, sztuki, kultury ku czci prof. dra Stanisława Lorenza, Warszawa 1969.

B. Tokarz, Poetyka Nowej Fali, Katowice 1990.   

A.K. Waśkiewicz, Ósma dekada. O świadomości poetyckiej „nowych roczników”, Wrocław 1982.

* R. Wellek, Termin i pojęcie klasycyzmu w historii literatury, w: tenże, Pojęcia i problemy nauki o literaturze, wybór i przedmowa H. Markiewicz, Warszawa 1979.

M. Woźniak-Łabieniec, Klasyk i metafizyka. O poezji Jarosława Marka Rymkiewicza, Kraków 2002.

 

Autorzy prac powinni również zapoznać się z wybranymi publikacjami na temat twórczości pisarzy, których wiersze są przedmiotem ich zainteresowania.