Mickiewicz współczesny. Miejsce Romantyka w twórczości poetów XX i XXI wieku

Dyspozycje: 

Dyspozycje ogólne:

W jakim stopniu twórczość Adama Mickiewicza jest problemem należącym do historii literatury XIX wieku, zatem znajduje się w literackim „archiwum”, w jakim stopniu natomiast odnajdujemy wyraźne, żywe, twórcze ślady liryki Mickiewicza w XX i XXI w.? Odpowiedzi na to pytanie możemy szukać w kilku porządkach, najważniejszy jednak pozostaje porządek poezji.

 

Dyspozycje szczegółowe (propozycje):

– W jaki sposób poeci XX wieku mówią o Mickiewiczu? (zob. wypowiedzi np. Małgorzaty Baranowskiej, Urszuli M. Benki, Juliana Kornhausera, Urszuli Kozioł, Krystyny Miłobędzkiej, Czesława Miłosza – adres bibliograficzny: M. Łukaszuk, „Czarne wody” i sens istnienia (w poezji poromantycznej). Czechowicz, w: Liryka romantyczna i inne szkice, red. B. Kuczera-Chachulska, Warszawa 2010).

 Co mówią te głosy o stosunku poetów XX wieku do Mickiewicza:

  1. na ile mogą wskazywać na świadome zanurzenie twórczości własnej w twórczości romantyka (cytaty, czytelne aluzje i stylizacje)?
  2. na ile zapowiadają takie związki bardziej pośrednio (np. poprzez wybór gatunku, kreacje postaci, miejsc, zdarzeń)?
  3. na ile zaś otwierają możliwość twórczej negacji Mickiewicza (np. u Władysława Sebyły, Tadeusza Różewicza, Ernesta Brylla, Jarosław Marka Rymkiewicza; z poetów młodszych – np. „brulionowców” Marcina Świetlickiego czy Marcina Barana, i jeszcze młodszych – np. Tomasza Różyckiego)?

– Jak można rozumieć zdania Miłosza: „Mickiewicz jest prawodawcą języka, w którym piszemy, i należy mu się cześć i wdzięczność wszystkich  polskich poetów.” (Glosy. Mickiewicz i ja. Pisarze o Mickiewiczu, „Teksty Drugie”, 1998, nr 5, s. 183):

  1. w jaki sposób wielość dróg rozwojowych polskiej poezji współczesnej poświadczałaby/nie poświadczała takiego osądu?
  2. jaka byłaby specyfika patronatu Mickiewicza wobec patronatu poetów wieków dawniejszych (np. Jana Kochanowskiego) i późniejszych (np. Cypriana Norwida)?

– Nawiązania bezpośrednie do twórczości Mickiewicza w wierszach poetów współczesnych; tematy, wątki, motywy:

  1. w jaki sposób (i czy) dzięki tym nawiązaniom widzenie poety romantycznego zmienia swój dziewiętnastowieczny charakter?
  2. Mickiewicz – polityk, Mickiewicz – znawca historii, Mickiewicz – znawca człowieka i jego życia wewnętrznego, Mickiewicz – artysta; która z tych możliwości jest najbardziej widoczna w poetyckiej recepcji romantyka?
  3. może jeszcze inna? W jaki sposób wyglądają liryczne kontynuacje myśli i poetyki Mickiewicza w poezji XX i XXI wieku? (aluzja, stylizacja, może pastisz?)

– Obecność poezji Mickiewicza w głębokich (i płytkich) strukturach wierszy poety XX i XXI wieku (np. u Bolesława Leśmiana, Jarosława Iwaszkiewicza, Józefa Czechowicza, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Czesława Miłosza, Mirona Białoszewskiego).

– Liryki lozańskie jako próg nowoczesności; ich formalny i tematyczny rezonans w poezji XX i XXI wieku.

 

Bibliografia:

L. Banowska, Miłosz i Mickiewicz. Poezja wobec tradycji, Poznań 2005

E. Kiślak, Walka Jakuba z aniołem. Czesław Miłosz wobec romantyczności, Warszawa 2000

B. Kuczera- Chachulska, Z estetyki nieskończoności. Szkice o polskiej poezji (nie tylko) XX wieku, Warszawa 2012, tu szczególnie: Aleksander Wat i romantyzm (jeszcze); Co się stało z „nieskończonością”? Kilka myśli o romantycznej idei w poezji  XX wieku (Mickiewicz- Miłosz); Późne arcydzieła Czesława Miłosza; Pejzaż i żal. O metodzie lirycznej ekspresji w twórczości Józefa Czechowicza

Liryki lozańskie Adama Mickiewicza. Strona Lemanu. Antologia, oprac. M. Stala, Kraków 1998, tu zwłaszcza szkice (w kolejności książkowej): J. Przybosia (Wiersz-płacz, Żal rozrzutnika), M. Maciejewskiego (Przesłanie „Z drugiego brzegu”), M. Stali (W stronę Lemanu), D. Zamącińskiej-Paluchowskiej (Historyk poezji wobec liryki lozańskiej Adama Mickiewicza), J. Łukasiewicza (Cykl lozański jako dziedzictwo), D. Seweryna (O wyobraźni lirycznej Mickiewicza)

M. Łukaszuk, „Czarne wody” i sens istnienia (w poezji poromantycznej). Czechowicz, w: Liryka romantyczna i inne szkice, red. B. Kuczera-Chachulska, Warszawa 2010

M. Łukaszuk, „Niby ja”. O poezji Białoszewskiego, Lublin 1997

Z. Majchrowski, Mickiewicz i wiek dwudziesty, Gdańsk 2006

W. Maryjka, „Nieśmiertelne pieśni”? Twórczość Adama Mickiewicza w „młodej” poezji polskiej po 1989 roku, Rzeszów 2016

P. Mitzner, Herezje romantyczne, w: tenże, Na progu. Doświadczenie religijne w tekstach Jarosława Iwaszkiewicza, Warszawa 2003

Polska literatura współczesna wobec romantyzmu, red. M. Łukaszuk, D. Seweryn, Lublin 2007

M. Rabizo-Birek, Romantyczni i nowocześni. Formy obecności romantyzmu w polskiej literaturze współczesnej, Rzeszów 2012

A. Spólna, Wobec Mickiewicza: romantyzm w nowej poezji polskiej, w: Nowa poezja polska wobec tradycji, red. S. Buryła, M. Flakowicz-Szczyrba, Warszawa 2015

M. Stala, Trzy nieskończoności. O poezji Adama Mickiewicza, Bolesława Leśmiana i Czesława Miłosza, Kraków 2001

D. Zamącińska, Słynne – nieznane. Wiersze późne Mickiewicza, Słowackiego, Norwida, Lublin 1985